Ân hận vì chọn ngành Ngôn ngữ Anh? Sự thật bạn có biết không?

Nhiều bạn sinh viên cảm thấy ân hận vì chọn ngành Ngôn ngữ Anh sau khi đã trải qua một hoặc hai năm ngồi trên giảng đường Đại học. Không phải vì ngành học khó mà vì các bạn nhận ra ngành Ngôn ngữ Anh không như thực tế đã hình dung. 

Thực trạng nhiều người ân hận vì chọn ngành Ngôn ngữ Anh

Trong vài năm trở lại đây, các hội nhóm sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh trên Facebook, diễn đàn Voz hay các trang mạng xã hội ngày càng xuất hiện nhiều tâm sự về sự chênh vênh trong nghề nghiệp. Những bạn đang học năm ba, năm tư bắt đầu đặt câu hỏi về tương lai. Những bạn đã ra trường một đến hai năm thì nhìn lại và so sánh. Không ít người trong số họ chia sẻ chân thành rằng họ ân hận. 

Theo khảo sát từ nhiều trường Đại học và Cao đẳng trên cả nước, tỷ lệ sinh viên khối ngành ngôn ngữ và xã hội nhân văn làm trái ngành sau tốt nghiệp lên tới 60%. Con số này được đưa ra không có nghĩa là ngành Ngôn ngữ Anh vô giá trị, nhưng phản ánh một thực tế rằng nhiều bạn đã bước vào ngành mà chưa hình dung rõ mình sẽ đi đâu về đâu.

Dưới đây là một số lời bình luận thực tế được ghi nhận từ các hội nhóm, diễn đàn sinh viên, phản ánh tâm trạng của nhiều người khi học ngành này.

Bình luận từ Facebook Group “Hội Sinh Viên Ngôn Ngữ Anh Việt Nam”:

“Mình học năm 4 rồi mà vẫn chưa biết ra trường sẽ làm gì cụ thể. Dạy thêm thì lương thấp, phiên dịch thì cạnh tranh khủng khiếp. Thật sự nhiều lúc mình ân hận vì không chọn ngành khác có đầu ra rõ ràng hơn.” – Hoàng Minh Tú, sinh viên năm 4

“Mình tốt nghiệp được 2 năm rồi, hiện đang làm nhân viên văn phòng bình thường, tiếng Anh chỉ dùng để đọc email. Bạn bè học CNTT hay Kinh tế có mức lương gấp đôi mình. Mỗi lần ai đó hỏi học ngành gì mình thấy ngại lắm.” – Linh Phương, cựu sinh viên

“Điểm đầu vào của ngành cao, mình học 4 năm vất vả, ra trường nộp hồ sơ 30 chỗ mới có 1 nơi gọi phỏng vấn. Đó là thực tế mà không ai nói với mình trước khi mình quyết định nộp hồ sơ xét tuyển.” – Trần Đức Nam, tốt nghiệp năm 2023

Bình luận từ Voz Forum – Thread “Học ngôn ngữ Anh có thật sự vô dụng không?”:

“Khi thi đại học điểm mình không đủ vào Ngoại Thương hay Kinh Tế nên mình chuyển sang Ngôn ngữ Anh cho có tấm bằng đại học. Sau 4 năm nhìn lại, mình nghĩ thà lúc đó học một trường nghề kỹ thuật còn thực tế hơn.” – member_xyz99 (89 upvotes)

“Vấn đề không phải là ngành xấu mà là mình không có định hướng từ đầu. Mình học được 2 năm mới nhận ra mình thích lập trình hơn. Bây giờ mình vừa đi làm vừa tự học code, mệt nhưng không còn lựa chọn nào khác.” – anonymous_2022 (134 upvotes)

Lý do nhiều người ân hận vì chọn ngành Ngôn ngữ Anh

Nhìn vào những chia sẻ trên, người đọc có thể thấy rằng sự ân hận phần lớn không đến từ bản thân ngành học mà đến từ khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tâm trạng này.

• Lựa chọn ngành theo cảm tính: Không có định hướng rõ ràng ngay từ ban đầu, nhiều bạn chọn ngành Ngôn ngữ Anh bởi họ thích môn tiếng Anh hồi cấp ba, hoặc vì điểm thi vừa đủ để đỗ vào ngành. Tuy nhiên, thích một môn học ở phổ thông là điều rất khác so với việc theo đuổi nó như một nghề nghiệp trong nhiều năm. Khi lên học Đại học, vào chuyên ngành học, đi sâu vào ngôn ngữ học, văn hóa, dịch thuật lý thuyết,… thì cảm thấy khác nhiều so với hình dung ban đầu;
• Áp lực cạnh tranh trên thị trường lao động: Số lượng cử nhân ngành ngôn ngữ Anh tốt nghiệp mỗi năm ngày càng nhiều, trong khi các vị trí chuyên biệt như phiên dịch, biên dịch hay giảng dạy yêu cầu thêm chứng chỉ quốc tế và kinh nghiệm thực tế tích lũy. Chỉ riêng tấm bằng cử nhân không còn tạo ra sự khác biệt đáng kể so với các ứng viên khác;
• Chương trình đào tạo nặng lý thuyết: Sinh viên được học nhiều về ngôn ngữ học, ngữ pháp so sánh và văn học, nhưng ít có cơ hội thực hành dịch thật, viết thật hay xử lý các tình huống giao tiếp chuyên ngành. Khi ra trường, nhiều bạn cảm thấy mình có tiếng Anh tốt nhưng chưa biết ứng dụng nó vào công việc cụ thể như thế nào;
• Tiếng Anh được xem là kỹ năng hơn là nghề: Khi ngày càng nhiều người ở các ngành khác cũng có trình độ tiếng Anh tốt, lợi thế cạnh tranh của cử nhân ngôn ngữ Anh sẽ bị thu hẹp lại nếu họ không có thêm một lĩnh vực chuyên môn đi kèm để phân biệt bản thân. 

Ngành Ngôn ngữ Anh có không đáng học như nhiều người nghĩ?

Thực tế thì không! Những câu chuyện ân hận tâm sự của sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh thường xuất phát từ việc thiếu định hướng ngay từ đầu, không phải vì ngành học không có giá trị thực sự.

Ngôn ngữ Anh là một công cụ và một công cụ tốt luôn tìm được người sử dụng nó đúng cách. Vấn đề không nằm ở bản thân công cụ mà nằm ở chỗ người học có biết mình muốn làm gì với nó hay không.

Khi người học có định hướng rõ ràng, ngành này mở ra nhiều hướng đi thực tế. 

• Biên dịch và phiên dịch chuyên ngành trong các lĩnh vực như pháp lý, y tế hay kỹ thuật vẫn là nghề có nhu cầu ổn định và mức thu nhập tốt;
• Giảng dạy tiếng Anh cũng là một hướng đi bền vững, đặc biệt khi người học bổ sung thêm các chứng chỉ quốc tế như TESOL hoặc đạt band điểm IELTS cao;
• Nhiều cựu sinh viên ngành ngôn ngữ Anh hiện đang đảm nhận các vị trí như content manager, communications officer hay legal interpreter tại các công ty nước ngoài và tổ chức quốc tế. Đảm nhiệm những vị trí mà nền tảng ngôn ngữ bài bản là một lợi thế thực sự;
• Trình độ tiếng Anh học thuật tốt còn là nền tảng để người học apply học bổng thạc sĩ hoặc tiến sĩ ở nước ngoài;
• …

Điểm chung của những người làm tốt sau khi ra trường là họ không chỉ học ngôn ngữ đơn thuần. Họ học cách ứng dụng ngôn ngữ vào một lĩnh vực cụ thể và chính điều đó đã tạo ra sự khác biệt trong sự nghiệp.

Lời khuyên cho bạn có dự định học ngành Ngôn ngữ Anh 

Nếu bạn đang cân nhắc chọn ngành ngôn ngữ Anh, hoặc đang học và cảm thấy chưa rõ hướng đi, dưới đây là một vài điều thực tế đáng suy nghĩ trước khi đưa ra quyết định.

• Biết mình muốn gì: Bạn nên xác định mình muốn làm gì sau khi ra trường trước khi chọn trường và ngành. Bạn muốn trở thành giáo viên, phiên dịch viên, người làm truyền thông hay làm việc trong môi trường doanh nghiệp quốc tế? Mỗi hướng đi đòi hỏi một lộ trình học tập khác nhau và việc biết trước điều đó sẽ giúp bạn chủ động hơn trong suốt bốn năm Đại học;
• Chọn những trường có ngành ngôn ngữ Anh có chương trình đào tạo gắn với thực hành: Các trường có quan hệ hợp tác với doanh nghiệp, chương trình thực tập có chất lượng hoặc các dự án hợp tác quốc tế sẽ giúp bạn tích lũy kinh nghiệm thực tế sớm hơn so với chỉ ngồi học lý thuyết trong lớp;
• Nên học thêm một chuyên môn thứ hai song song với ngôn ngữ Anh: Sự kết hợp giữa tiếng Anh và một lĩnh vực cụ thể như luật, tài chính, truyền thông hay công nghệ thông tin sẽ tạo ra giá trị rõ ràng hơn trên thị trường lao động. Đây chính là điểm khác biệt lớn nhất giữa những người tìm được việc làm tốt và những người còn loay hoay sau khi tốt nghiệp.
• Đầu tư vào các chứng chỉ quốc tế càng sớm càng tốt: Tốt nhất là từ năm nhất hoặc năm hai. Các chứng chỉ như IELTS 7.0 trở lên, TOEIC 900 hay chứng chỉ giảng dạy như TESOL hoặc CELTA là những bằng chứng cụ thể về năng lực mà nhà tuyển dụng có thể đánh giá trực tiếp, thay vì chỉ dựa vào bảng điểm đại học;
• Không nên đợi đến năm ba hay năm tư mới bắt đầu tích lũy kinh nghiệm thực tế: Bạn có thể bắt đầu từ những việc nhỏ như làm cộng tác viên dịch thuật, viết bài tiếng Anh cho các trang web, hay tham gia tình nguyện tại các sự kiện quốc tế. Mỗi bước nhỏ đó đều giúp bạn xây dựng một hồ sơ năng lực thực chất hơn khi bước vào thị trường lao động.

Nếu bạn đang học và cảm thấy mình đã chọn chưa đúng, điều đó không có nghĩa là mọi thứ đã kết thúc. Bạn hoàn toàn có thể điều chỉnh định hướng ngay trong quá trình học, tự bổ sung kỹ năng mới hoặc xây dựng lộ trình chuyển ngành sau khi tốt nghiệp. Điều quan trọng là nhận ra sớm và bắt đầu hành động, thay vì chỉ tiếp tục mang cảm giác không biết mình đang đi về đâu.

Ngành ngôn ngữ Anh không phải là lựa chọn không phù hợp với tất cả mọi người. Với những bạn có định hướng rõ ràng, biết cách kết hợp ngôn ngữ với một chuyên môn cụ thể và chủ động tích lũy kinh nghiệm từ sớm, đây vẫn là nền tảng đáng để đầu tư. Câu hỏi thực sự không phải là “ngành này có đáng học không” mà là “bạn đã biết mình muốn làm gì với nó chưa”.

Hy vọng những chia sẻ góc nhìn trên đây của Cao đẳng STC hữu ích cho bạn! Chúc bạn có sự lựa chọn ngành học phù hợp và thành công!